Meteor Games’in Peak Games ile  anlaşmasında Facebook üzerindeki Türk oyuncu potansiyeli etkili olmuş. Son 6 ayda yüzde 17 büyüyen Türk Facebook kullanıcı sayısı, Meteor Games CEO’su Zac Brandenberg’in küresel hedeflerine ulaşması için oldukça önemli görünüyor. Aynı şekilde Peak Games CSO’su Rina Onur da önemli bir iş birliği olduğunun altını çiziyor.

Inside Social Games verilerine göre de Türkiye pazarı için uygun olduğu düşünülen Island Paradise, Farmville’in bir ada üzerinde modellenmiş şekli olarak tanımlanabilir.

Türkiye, MENA (Ortadoğu, Kuzey Afrika), Güney Amerika ve Meksika gibi sosyal oyun açısından önemli pazarlara odaklanan Peak Games, Facebook’taki 10 büyük sosyal oyun şirketi arasında yer alıyor. Günlük aktif kullanıcı sayısı 4 milyonun üzerinde olan Peak Games’in aylık aktif kullanıcı sayısı ise 16 milyon.

Kendi oyunlarını geliştirmek konusunda aktif olmasa da PeakGames yabancı oyun şirketleri için yerel pazarda en ciddi ortak konumunda ve ciddi bir istihdam yaratıyor. Yerelleştirme konusundaki başarısı zaman içinde PeakGames markalı oyunların geliştirilmesini de sağlayabilir. Tabii Zynga’nın bağımsız olma yolundaki adımlarını bu anlamda iyi takip etmek gerekiyor.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

2009 yılında 25,8 milyon dolar olan zararın artmış olmasının başlıca nedeni ise Spotify’ın müzik firmalarına ödediği telif bedelleri.

Fakat bu karamsar görünen tabloya rağmen Spotify için kara bulutların dağılması uzak değil gibi görünüyor. Bunun ilk nedeni müzik firmaları ile yenilenen anlaşmalarda ödenecek telif bedellerinin aşağıya çekilmiş olması. İkinci nedeni ise hızla artan abone sayıları…

Zaten Spotify’ın gelirlerine bakıldığında da önemli bir gelişme yaşandığı görülebiliyor. 2009 yılında yaklaşık 17,6 milyon dolarlık gelir açıklayan Spotify, 2010 yılını toplamda 98,4 milyon dolarlık gelirle kapattı.

Facebook iş birliği sayesinde de üye sayısında büyük bir artış yakalayan Spotify toplam aylık aktif üye sayısını 5 milyonun üzerine çıkartmayı başardı. 2011 içerisinde gerçekleşen bu artış ise henüz yıllık rakamlara yansımış değil ama görünüşe göre 2011, Spotify’ın çok daha düşük zararla veya hatta karla kapatacağı ilk yıl olmaya aday. Eğer bu gerçekleşirse Spotify, Zynga’dan sonra Facebook bağlantısı ile büyük başarı yakalayan ikinci şirket olabilir.

Spotify’ın geleceği dijital müzik piyasasını da çok yakından ilgilendiriyor. Çünkü iTunes’a alternatif ve başarılı yeni bir platform sadece kullanıcılar için değil, sektördeki tüm oyuncular için önemli açılımlar sağlayabilir.

Bu yazı Ümit Öncel tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

Facebook ile sosyal oyun dünyasının 1 numaralı ismi haline gelen Zynga, baba evinden ayrılıyor. Project Z adı verilen yeni platform Zynga’nın kendi ayakları üzerinde durmasını sağlayacak. Zynga oyunlarını tek platformda sosyal oyun severlerle buluşacak.

Yeni Zynga platformu henüz hizmete açılmadı ama Ztag adlı kullanıcı adınızı oluşturarak beklemeye başlayabilirsiniz. Profil oluşturmanız için halen Facebook Connect kullanan Zynga Google Plus ile olan işbirliğini de sürdürüyor ama görünen o ki başarılı bir halka arz için cesur bir adım atarak kendini sosyal oyun platformu haline getiriyor. Zynga ilerleyen zamanda geliştiricileri de kendi platformuna çekebilir.

Zynga’nın bu ayrılığı düşünmesinde kazancının yüzde 30′unu (2010) Facebook’a veriyor olması ciddi bir sebep. Diğer yandan Facebook tamamen kendi kredi sistemine geçmişti. Zynga ise alternatif ödeme metodlarını direkt olarak kullanmayı ve EA’nin çıkışlarına karşı durmak istiyor.

Popüler oyunlar geliştirmekten daha fazlasını yapmak peşinde olduklarını söyleyen Zynga kurucusu Mark Pincus, San Francisco’daki etkinlikte CastleVille, Hidden Chronicles ve Zynga Bingo gibi yeni oyunlarını da tanıttı ve Facebook’un hamlelerini de göz önüne alarak HTML5 tabanlı oyunların da sinyalini verdi.

Dünyanın en büyük genel ve özel bulut sunucu kullanıcı sayısına sahip olduklarını söyleyen Zynga CTO’su Cadir Lee, 1 hafta içinde 1000 yeni sunucu daha ekleyeceklerini  söylüyor. Şirketin geldiği konumu teknik açıdan bir göz dağı vererek açıklıyor. Zynga’da 1700 kişi (yarısı yazılım mühendisi) çalışıyor.

Dün Facebook dışı sosyal oyunların 5,6 milyar dolarlık bir pazar oluşturacağını paylaşmıştık. Tamamen bağımsız olması zor ama Zynga’nın bu pazara dahil edilmesi büyük bir patlama getirebilir. Söz  konusu raporda Facebook dışı sosyal oyun dünyasının büyümesinde önde gelen ülkeler arasında Brezilya, Almanya, Rusya, İspanya ve Türkiye bulunuyordu. Bakalım Activision’ın sosyal oyun şirketleri için yapılan değerlemeleri gerçekçi bulmaması doğru çıkacak mı.

Mafia Wars 2‘yi çıkarmaya hazırlanan ve Farmville‘i Hollywood’a gönderecek olan Zynga’nın sıradışı şirket yerleşkesine şuradan göz atabilirsiniz.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

İki hafta önce yayın hayatına başlayan İşte Sosyal, sosyal ağın çevresel etkisiyle kısa sürede 10.000 kullanıcıya ulaşmış.  İşte Sosyal uygulamasında Facebook’da bulunan arkadaşlarınızla iş çevrenizi oluşturmanızı ve bu çevrede oluşabilecek kariyer fırsatlarından yararlanmanızı sağlıyor. Aynı zamanda profilinize uygun iş fırsatları da sunuluyor.

Uygulamada Türkiye’nin büyük kariyer sitelerinin (kariyer.net, secretcv.com) iş ilanlarını birleştiriliyor ve arkadaşınızın firmasında hangi posizyonların açık olduğunu da görebiliyorsunuz. Kişi, firma ve iş arayabiliyorsunuz. Sektör, firma ve pozisyon ismi gibi temel fonksiyonlar gruplanıyor ve mesela bir şirkettin çalışanları arasında 2. derece bağlantılarını görebiliyorsunuz.

Uygulamaya giriş yaparken bir çok profil/arkadaş bilginize erişim hakkı isteniyor. Bu sayede güçlü bir ağ kuruluyor ve uygulama içinde ilanlar harici bağlantılarınız ile mesajlaşabiliyor, iş paylaşabiliyor, tavsiyede bulunabiliyorsunuz. Uygulama içinden iş ilanı da verebiliyorsunuz.

Açıkçası bu tür uygulamalara biraz ön yargılı yaklaşırım ama karşımda doğru kurgulanmış bir ürün gördüğüme sevindim. Beknown.com‘dan daha başarılı bu uygulamaya göz atarak biraz gezinti yapmanızı tavsiye ederim. Diğer yandan iş tavsiyeleri konusunda o kadar iyimser olamıyorum.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

“Kullanımı kolay e-posta takip sistemi” olarak kendini tanıtan bu küçük servis, üyelik kaydı gerektirmeksizin tüm e-posta kullanıcılarına hitap ediyor. E-posta gönderirken to, cc ve  bcc  bölümlerine 1hafta@emailtakip.com, 3gun@emailtakip.com gibi süre tanımlı e-postalar ekliyorsunuz ve Email Takip o süre sonunda size bir hatırlatma e-postası gönderiyor. Email Takip kullanım açısından kolaylık sağlayacak farklı kullanımları (3dak@ veya 3dk@ gibi) da kabul ediyor.

Eren Yağdıran  ve Ozan İlbey Yılmaz tarafından geliştirilen Email Takip, iletişim kopukluklarını ve performans kaybını azaltmayı hedefliyor. İki kişilik ekibin şu anda sunulan bireysel modelden bir kazanç beklentisi yok. Ancak ileride işi geliştirerek, kurumsal modellerle gelir elde etmeyi düşünüyorlar.

E-posta gizliliği konusunda tatmin edici olur mu, üyelik gerektirmeyen sistemi kötüye kullananlar olur mu bilmem ama (sanırım) EmailTakip.com’u biraz kişiselleştirebilirsiniz. Kendi alan adınız altında açacağınız e-posta adreslerini EmailTakip.com’a yönlendirerek bunu sağlamak mümkün olabilir. Örneğin 3gun@emailtakip.com gibi bir adres yerine hatirlat3@alanadim.com gibi bir e-posta açabilir ve bu adresi 3gun@emailtakip.com’a yönlendirebilirsiniz.

Türkiye’de daha önceden böyle bir fikrin uygulandığını görmedik ama Email Takip, FollowUpThen.com ile benzerlik gösteriyor. FollowUpThen’in sms gönderimli, gelişmiş bir ücretli modeli de bulunuyor.

Eğer tester@emailtakip.com adresine boş e-posta gönderirseniz, bir sonraki sürümün test aşamasından haberdar olma ve test etme şansını elde edebilirsiniz.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

E-ticarete adım atmak teoride oldukça kolay. Pratikte de artık çok zor olduğu söylenemez. Ancak her şeyde olduğu gibi bu işin de öğrenilmesi gereken bir geçmişi, önemli detayları ve nakit akışına girdiği için dikkat edilmesi gereken güvenlik detayları var.

Y. Emre Güzer ile Türkiye’de e-ticaretin ilk günlerini, bugününü ve Türkiye pazarına giriş yapan online ödeme sistemi PayU’yu konuştuk.

Fırat Demirel: Merhaba Emre Bey, kısaca kendinizden ve kariyerinizin sizi nasıl e-ticarete yönlendirdiğinden bahseder misiniz?

Emre Güzer: Çalışma hayatıma 2001 yılında Pamukbank’ta başladım. 2002 ve 2004 yılları arasında özel bir asistans şirketinde Boyner Backup kartın doğuş sürecinde yer aldım. 2004 yılında Garanti Bankası bünyesinde profesyonel anlamda Elektronik Ticaret’le tanıştığımda sektörün henüz emekleme aşamasında bile olmadığını söyleyebilirim.

Türkiye’nin köklü e-ticaret işletmelerinin henüz başa baş noktalarına ulaşamadığı dönemlerdi bu dönemler. İş modelinin büyük resmini çekmemde yardımcı olan ve tanıdığım en vizyoner insanlardan Savaş Şakar’la birlikte çalışıyor olmam benim için büyük şanstı. Nitekim Garanti Bankası serüveninin ardından, birlikte o dönemin en büyük ilaç deposunda çalışmaya başladık. 2005 yılında eczanelerden tek tuşla otomatik sipariş oluşturabileceğiniz sistemler kurduğumuzda şirketin B2B platformunun cirosu toplam cirosunun içerisinde yanlızca yüzde 1,5 idi. Yüzde 7’lik pay ile bıraktığımız B2B platformunun aylık cirosu şimdilerde en büyük B2C cirosuna eşdeğer seyrediyor. O dönem şirket ihtiyaçlarına göre yeniden şekillendirerek uygulamaya aldığımız CRM platformu şirketin tüm fonksiyonel departmanlarınca benimsenmiş ve halen faaliyetine devam ediyor.

F. Demirel: Bahsettiğiniz gibi e-ticaretle ilişkiniz pazarın ilk dönemlerine uzanıyor. Pazar büyürken siz neler yaptınız?

E. Güzer: 2007 yılında Teknoloji Holding bünyesinde faaliyet gösteren Embrio projelerinden olan, TIO bünyesinde dünyada satın alma fonksiyonunu kendi üzerinde barındırabilen “ilk ve tek” fiyat kaşılaştırma sitesi projesinde aktif olarak rol aldım. Bu zaman zarfında yapay sinir ağları ile ürün/kategori eşleştirililebilmesi amacı ile; Tübitak ve TTGV’nin desteklediği “E-Ticaret’te yapay zekaya dayalı güvenli veri tabanı entegrasyonu” projesinde çalışma imkanı buldum.

2008 yılında Garanti Ödeme Sistemleri’ne geri döndüğümde, BonusPay, yeni Garanti Sanal POS, alternatif doğrulama ve ödeme yöntemleri projeleri yöneticiliği yapma fırsatı buldum. Sektörün irili ufaklı birçok işletmesi ile bir araya gelerek gerek iş modellerinin iyileştirilmesi gerekse yaşadıkları fraud (sahtekarlık) risklerini minimize edebilmek maksadıyla danışmanlık faaliyetleri yürüttüm. Bu zaman zarfında BKM (Bankalararası Kart Merkezi) eğitimleri başta olmak üzere birçok üniversite ve eğitim kurumunda Elektronik Ticaret iş modelleri, fırsatlar ve ödeme sistemleri eğitimleri verdim. Sektöre yeni giren oyuncuların ilk uğrak noktasının bankalar olduğunu düşündüğünüzde şimdilerin popüler oyuncularının neredeyse tamamıyla henüz doğmadan önce tanışma, kampanyalar düzenleme ve gelişimlerine kendi gözlerimle tanıklık etme şansı yakaladım.

Eylül ayı itibariyle Naspers’ın global ödeme sistemi PayU ile kariyerimi birleştirme kararı aldım.

F. Demirel:  Naspers’a girmeden önce bankaların e-ticaretin yükselişini nasıl gördüğünü sormak istiyorum?

E. Güzer: Türkiye’de Elektronik Ticaret’e ilk yatırım bankalar tarafında yapıldı. Uzun yıllar bankalar ve online işletmeler tüketiciyi tanımaya, online alışverişe özendirmeye çalıştı. Bazı yanlışlar da yapıldı tabi, mesela bir banka seneler önce “sanal kart” lansmanında, -internet üzerinden yapılan en güvenli alışveriş budur” argümanı ile çıktığında, yeni yeni oluşmaya başlayan, kredi kartı ile online ödeme alışkanlığı yara aldı. Bu durum sektörün büyük oyuncuları tarafında da tepkiye yol açtı.

F. Demirel:  Şu anki durum pek de fena değil sanki?

E. Güzer: Bankaların bakış açısını anlayabilmek için; bankalarda faaliyet gösteren Elektronik Ticaret ekiplerine ve bu ekiplerin diğer fonksiyonel departmanlar içerisindeki konumlandırmasına bakmak gerekiyor. Üzülerek söylüyorum Elektronik Ticaret, 1-2 banka dışında üvey evlat muamelesi görüyor. Bankaların toplam ciroları içerisinde online alışverişin payına baktığımızda Türkiye ortalamasının yüzde 7 olduğunu görüyoruz. Benim çalıştığım dönemde yüzde 7 ile aldığımız pazar payını ekipçe yüzde  15’e çıkarmıştık. Bu oranın 3 yıl içerisinde yüzde 25’e ulaşmasını öngörüyorum. Böyle bir ivme üst yönetiminde ilgisinin online dünyaya kaymasına sebebiyet veriyor tabi. Bankaların hızlı bir şekilde sektörü ve sorunlarını iyi bilen profesyonel ekipleri içlerinde konumlandırmaları gerekiyor.

Bu ekipler, düzenli aralıklarla online işletmelerle temas halinde bulunan şube personelini de destekliyor olmalı. Mevcut durumda, İstanbul’da faaliyet gösteren belli başlı birkaç şube dışında iş modelinizi anlatabilmeniz maalesef kolay değil.

F. Demirel: Peki siz Türkiye’nin e-ticaret pazarı hakkında ne düşünüyorsunuz? Hızlı bir büyüme ivmesi var ama herkesin 4 gözle beklediği bir kitle halen hareketsiz.

E. Güzer:  2007 yılı sonuna kadar Türkiye’den iş modelleri kopyalanarak idame ettiriliyordu sektör. Halihazırda belli hacimlere ulaşılmış ve köşebaşları* tutulmuş iş modeleri kopyalanarak, bu modeller ile rekabet ortamı yaratma üzerine kuruluydu iş planları. Burada giriş bariyeri o kadar yükseldi ki, tedarikçilerden onlar kadar ucuz ürün alamıyor, onlar kadar ucuz kargo gönderimi yapamıyor hatta bankalardan onlar kadar ucuz komisyon oranları alamıyordunuz. Bu dönemde B2C pazarı 2.000 adet online işletmeye çıkmış olsa da son kullanıcı tarafında sadece 4-5 isim bilinebiliyordu. Aynı dönemde online alışveriş yapan kullanıcı sayısı 3 milyon civarındaydı. Bu sayının yüzde 75’i düşük kar marjlı elektronik ürünler satabildiğiniz erkeklerden oluşuyordu.

F. Demirel: Ama bu hep böyle gitmedi..

E. Güzer: 2008 yılı itibariyle ilk kez e-perakendecilerin online kitlesi dışında kullanıcıları da hedefleyen modeller Türkiye’ye girmeye başladı. Özel Alışveriş Kulüpleri’nin (Private Shopping) öncülüğünde daha önce hiç online alışveriş yapmamış bir topluluk Elektronik Ticaret’le ve onun avantajlarıyla tanışmaya başladı. Hemen ardından 2009 ve 2010 yıllarında Gelir İdaresi Başkanlığı, İSKİ, İGDAŞ gibi devlet kurumları online ödeme platformlarını duyurdular ve ayda yüzbinlerce işleme ev sahipliği yapmaya başladılar. Bu kurumların online portallerinde online ödemesini yapan tüketicilerin bir müddet sonra online alışveriş yapmaya başladığını gözlemledik.

Hemen ardından gelen Grup Alışveriş furyası ile online dünyada ürün/hizmet satın alan kullanıcı sayısı 7 milyon seviyesine yükseldi ki iyi haber; artık kadınlarda online alışveriş yapıyordu ve onlara erkeklerle kıyasladığınızda çok daha farklı ürün gruplarından ürünler satabilirdiniz.

Yine bu zaman diliminde doğan birçok dikey (niş) elektronik ticaret modeli ile birlikte kullanıcılar aradıkları ürünleri artırılmış müşteri deneyimiyle satın alma şansı yakaladı. Aradığınız bir ürünü satın alabilmek için yüzbinlerce ürün, binlerce kategori arasında kaybolmak zorunda değildiniz artık.

F. Demirel: Biraz da henüz harekete geçmeyenlerden bahsedelim?

E. Güzer:  Hareketsiz kitleye gelince, Türkiye’de internet kullanıcısı sayısının 35 milyon civarında olduğunu gösterir birçok araştırma var. İnternet kafelerden bağlanan kullanıcıları dışarıda bıraktığımızda bu sayının 20 milyona düştüğünü görüyoruz. İnternet cafe’den online bağlantı yapan kesimin büyük oranda ekonomik bağımsızlığını kazanamamış gençlerden oluştuğu düşünülebilir. Bu segment online oyun, içerik, Facebook Credits, ön ödeme, mobil gibi çözümlerle ulaşabileceğimiz bir topluluktan oluşuyor ve ilerisi için umut veriyor.

MasterCard’ın 2010 yılında yaptığı araştırma; online alışveriş yapan kullanıcıların ayda sadece bir kez online ürün/hizmet satın aldığını gösteriyor. Önerim, henüz online alışveriş yapmamış kitleyi harekete geçirmektense, alışveriş yapan kullanıcıların alışveriş frekansını artırmak olacaktır. Yeni müşteri kazanımı maliyeti göz önüne alındığında, bu anlayışın daha az maliyetli ve daha hızlı bir çözüm yolu olduğunu görebiliriz. Üstelik, sosyal alışveriş, lokasyon bazlı uygulamalar, mobil, semantik web, artırılmış gerçeklik (augmented reallity) CRM gibi birçok oyuncağa da sahibiz artık.

F. Demirel: E-ticaretin yükselmesi için kimi daha çok sorumlu görüyorsunuz? Devlet, bankalar, girişimciler, kullanıcılar, üreticiler vb.. ?

E. Güzer: Örgütlenebilmek maksadıyla kurulan dernekler var, ETID, EDER, ETICAD gibi.. Öncelikle bu derneklerin birlikte hareket edip, gerekirse benzer misyona sahip olanlarının birleşmesi gerektiğini düşünüyorum. Elde edilen güçle devlet tarafında alınabilecek kararlarda söz sahibi olunabilir. Örneğin; E-Ticaret yasa tasarısı değerlendirme toplantıları vb. organizasyonlarda bu kurumların mutlaka bulunması ve sektör çıkarlarını gözetmeleri gerekiyor.

F. Demirel: Şu sıralarda İTO’nun bu yönde bir çalışması var, dernekler de bu toplantılara katılıyor ve e-ticaretin korunması ve geliştirilmesi için ortak kararlar almaya çalışıyor.

E. Güzer: Elektronik Ticaret’in gelişiminden fayda sağlayacak tüm kurumların taşın altına elini sokması gerekiyor. Öncelikle BKM’de E-Ticaret’e ilişkin bir komisyon kurulmalı. Bu komisyon bankaları ve sektöre ilişkin aldıkları kararları bir hakem gibi değerlendirip değiştirme, uygulama yetkisine sahip olmalı. Mesela bir an önce bankaların birbirinden alakasız “3D Secure” sayfalarını bir standart şablona oturtulması gerekiyor. Bankalar Elektronik Ticaret departmanlarını hızlı bir şekilde yeniden yapılandırmalı, olmayanlar hemen bu bölümleri oluşturup yetkilendirmeli. 5 yıl sonra her şeyin online yürüdüğü bir dünyada geri kalmak istemiyorlarsa tabi.

Lojistik şirketleri, alternatif ödeme sistemleri ve mobil operatörler operasyonlarını optimize ederek sektörü büyütmeye yönelik adımlar atmalı.

F. Demirel: E-ticaretin önünde duran engeller var mı?

E. Güzer: Odağında insan faktörü olan onlarca engel sayılabilir. Yanlış model, deneyimsiz girişimci, ekip vb. etmenleri dışarıda bırakırsak; sanal POS alamadığı için faaliyetine başlamayan iş yerlerinin, alternatif ödeme sistemleri ile yollarına devam etmekten başka şansları kalmıyor. Bundan 2 yıl öncesine kadar Türkiye’de faaliyet gösteren 3. parti bir ödeme sistemi olmadığını düşündüğünüzde insanların online dünyaya giriş yapabilecekleri bir ödeme kanalı da olamıyordu maalesef.

Tedarikçi ağı; stok bulundurma maliyetinden dolayı büyük B2C’lerde dahil, gelen siparişlerin tedarik süreci başlar. Bu süreç birçok sektörde otomasyon sistemleriyle takip edilemediği için kötü bir müşteri deneyimi yaratılabilir.

Kepenk indirmek zorunda kalan işletmeler; özellikle son kullancıya ve bankalara kötü deneyim yaşatarak kapanan işletmeler sektör için maalesef kayıpları beraberinde getirir. (weblebi)

Sektöre yeni giren ve yüzde 1 pazar payına sahip ödeme sistemlerinin “elektronik ticarette en güvenli yol biziz” demesi, tüketici algısını bozacaktır. Sektörü ileri taşımak istiyorsak daha dikkatli olmalıyız. Aksine tüketici için en güvenilir yol kartlı ödeme sistemleridir ve herhangi bir itirazda kart sahibi her zaman haklıdır.

Kötü müşteri deneyimi; özellikle büyük işletmelerin 7/24 ulaşılabiliyor olması tüketicileri online alışverişe küstürmemek için önemli.

Yanlış fizibilite ile sektörde para batıran grupların internet projelerine olan inançlarının zayıflaması da bir engel olarak gösterilebilir.

F. Demirel: E-ticaretin inceliklerini bilmenize rağmen, üstelik böylesi sıcak bir zamanda kendi adınıza bir girişimde bulunmamanız sanırım e-ticaretin bir kaç önemli faktöre dayandığını gösteriyor?

E. Güzer: Aslında her şeyden önce ticareti iyi bilmeniz gerekiyor. Geleneksel iş yapış şekillerinin günümüz anlayışıyla yeniden şekillenmesi ve bir dönüşümün sonucu e-ticaret. Bu yüzden tecrübe edilmesi gereken birçok farklı dinamik çıkıyor karşımıza. İşin içinde olup, yüzlerce farklı model ve işletmeyle bir araya gelme fırsatını yakaladığınızda yaşadıkları sıkıntıları ve riskleri gözlemleme imkanınız da oluyor. Kitaplarda, sunumlarda anlatıldığı gibi, oturduğunuz yerden dünyanın her yerine üstelik az maliyetle, 7×24 satış imkanı olmadığını anlıyorsunuz bu işin. Türkiye pazarı için planladığınız iş modelinde ilk 3’te olamayacaksınız. Bu işe girişmenin bir anlamı olmayabilir. Niş modellere yönelmenin nedenlerinden birisi de budur.

Diğer taraftan son 4 yıldır sektör genelini ilgilendiren çözümler üretiyor olmanın verdiği haz daha ağır basıyor diyebilirim. Bu noktadan hareketle yine sektör geneline çözümler sunabileceğim PayU’da çalışmaya karar verdim.

F. Demirel: Girişimciler bunu gözardı ediyor olabilir mi? Yeni e-ticaret girişimleri hangi oranda yoluna devam ediyor?

E. Güzer: Yoluna devam eden yaklaşık 3.500 adet B2C var. Hedefleriniz ve olmak istediğiniz yerle ilgili bir konu. Maalesef sessiz sedasız kapanan onlarca online işletme var.

Sektörde tutunabilmeniz yolu dikey işler yapmaktan geçiyor. Özellikle rekabetin az yaşandığı, online alışveriş yapan kadınları hedefleyen modellerde büyük fırsatlar görüyorum. Bu deneyimi sosyal alışveriş (social shopping) tecrübesi ile birleştirebilen işletmeler çok hızlı farkındalık yaratacaklardır.

Grup alışveriş ve özel alışveriş kulüpleri başta olmak üzere, giriş bariyeri düşük gibi gözükmesine rağmen pazarlama bütçeleriyle bariyerin yukarıya çekildiği modellerden uzak durmak gerekiyor. Halen birçok büyük grubun bu sektörlere yatırım hazırlığında olduğunu görüyoruz.

F. Demirel: Şimdi yeni işinize gelelim. Bir online ödeme sistemi olan PayU ile çalışmaya başladınız. PayU, e-ticaret alanındaki büyümesini Markafoni yatırımı ile Türkiye’ye taşıyan Naspers’in bir iştiraki. Daha fazlasını sizden öğrenelim?

E. Güzer: PayU Grubu uluslararası medya grubu Naspers’a ait. Güney Afrika’da Pay TV ve basılı medya üzerine yoğunlaşan grup, Orta ve Doğu Avrupa, Asya ve Güney Amerika’da önde gelen internet projelerine yatırım yapıyor. Türkiye pazarı ile benzer motifler gösteren Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Romanya’da en popüler ödeme sistemi olan PayU, Romanya’da elektronik ticaret yapan iş yerlerinin yüzde 90’ına altyapı sağlamaktadır. Polonya pazarında ise yüzde 40’lık Pazar payına ulaşan grup, Macaristan ve Rusya ve Ukrayna’nın ardından hızla gelişen Türkiye elektronik ticaret pazarına da girmeye karar verdi. Birlikteliğimiz de bu noktada başladı.

Kısaca PayU Türkiye, sunduğu katma değerli servisler ile e-ticaret yapan ve/veya bu dünyaya giriş yapmak isteyen işyerlerini “Elektronik Ticaret” dünyası ile tanıştıran global bir ödeme sistemidir. Dünya çapında edindiği bilgi ve deneyimi, yerel pazarların gereksinimlerine göre yeniden şekillendiren PayU, gerek büyük işletmelerin fraud (sahtekarlık) risklerini en aza indirmek, gerekse sektöre yeni oyuncular kazandırmak arzusunda olacaktır.

F. Demirel: Sanırım sunduğu hizmetler PayU’yu diğer online ödeme sistemlerinden ayırıyor?

E. Güzer: Benzer modellerden farklı olarak, halihazırda kendi sanal POS’larını kullanan işletmelere fraud önleme araçları ve fraud ekibini 7×24 sunuyoruz. Böylece işyerleri oluşabilecek riskleri en aza indirip, asıl işlerine daha fazla vakit ayırabiliyor.

Diğer bir modelde POS alamayan işyerleri PayU’nun bankalar ve lisansör kuruluşlarla yaptığı anlaşmalar ile yerelödeme sistemlerinden ve dolayısıyla taksitli ödeme avantajından yararlanma imkanı buluyor. Ciroyu kartlı ödeme sistemleri içerisinde tutacağı için; BKM ve bankalar tarafından da desteklenmektedir.

F. Demirel: PayU Türkiye operasyonları resmi olarak ne zaman başlayacak?

E. Güzer: Eylül ayı itibariyle ilk model, yani kendi Sanal POS’larını kullanan işletmelere katma değerli servisler sağlanması sürecini tamamladık. Ekim ayı içerisinde bankalar, MasterCard ve VISA’dan alacağımız izinler ile yerel ödeme alternatiflerini sahip olduğumuz küresel bilgi birikimiyle üye işyerlerimize sunuyor olacağız.

F. Demirel: Yurtdışı ile Türkiye e-ticaret pazarlarını kıyaslarsak nasıl bir tablo çıkar karşımıza?

E. Güzer: 2011 yılını 21 milyar TL’lik bir ciroyla kapatmayı planlıyoruz. Bu cironun klasik anlamda elektronik ticarete konu olan kısmı henüz 2,5 milyar TL seviyelerinde. Avrupa’ya baktığımızda bu ciroların çok üzerinde rakamlar görmek mümkün. İyi haber 2015 yılına kadar her yıl yüzde 40’lık bir artış bekliyoruz. Bu ivme birçok büyük oyuncuyu Türkiye’ye getiriyor olacaktır. Genç nüfusla bir potada eritilebilecek olan yeni iş modelleri, ödeme sistemleri ve alışkanlıklar en büyük avantajımız.

F. Demirel: Türkiye internet sektöründe de yetenekli eleman ihtiyacı, özellikle yazılım geliştiriciliği tarafında göze batıyor. Bankalar bu alanda en iyi istihdam sağlayan grubu oluşturuyor diyebiliriz. Sizin gibi paralel geçiş yapmak isteyenler için tavsiyeniz var mı?

E. Güzer: Bankaların teknoloji üsleri operasyon merkezlerine dönmüş durumda, en büyük avantajları çalışmaya başladığınızda kariyer planlamanızı görme imkanınız oluyor. Sektörde faaliyet gösteren işletmelerde şimdilik böyle bir kurumsallık bulabilmeniz söz konusu değil. Bankalarda sınırları çok net çizilmiş görev tanımlarınızın dışında bir aksiyon alabilmeniz pek mümkün değil.

Girişimcilik hayalleri olan gençler için de bir müddet gözlemlenmesi gereken bir ortam olduğunu düşünüyorum. Gençlerin önündeki en büyük engel, üniversiteyi bitirir bitirmez kendi girişimlerinin peşinde koşuyor olmaları. Kendine para kazanmaya başlamadan önce başkalarına para kazandırman gerektiğine inananlardanım. Kurumsal işletmelerde bir müddet çalışmak, ilerisi için faydalı bir yatırım olur. Başarı oranını da artırır. Bilgiye hızlı erişimle birlikte en sık gözlemlediğim konu “tecrübesiz-bilgelik” olabildiğince tecrübe kazanmak önemli.

F. Demirel: 2012’de Türkiye e-ticaret pazarında neler olacak sizce?

E. Güzer: Herşeyden önce 25 milyar TL’nin üzerinde bir ciro bekliyorum. Artan yatırımlar, büyük grupların rekabetin yoğun olduğu alanlara plansız girişleri birkaç büyük işletmeyi çekilme veya küçülmenin eşiğine getirecektir. Özellikle grup alışveriş ve özel alışveriş kulüplerinin faaliyet gösterdiği alanlarda rekabet dolayısıyla, kar marjları yüzde 40’lardan yüzde 5-10 seviyelerine düşecektir. Alternatif ödeme sistemlerinin etkisiyle online işletme sayısı iki katına çıkacak, mikro ödeme sistemlerinin ciroları artacaktır.

BKM ve bankaların yaptıkları yatırımlar ile OPEN ID platformunda yazılmış yeni ödeme sistemleri hayatımıza girecek.

Kurumlar en nihayetinde konum servislerini nasıl paraya dönüştüreceklerini keşfedecekler Türkiye’de, bu uygulamalar sadakatin nispeten daha az olduğu modellerde farkındalık yaratmak için kullanılacak.

Kupon kültürü yerini kredi kartlarına yüklenen ürün ve indirime bırakacak, Avrupa’nın birçok ülkesi için bir ilk olacak bu uygulama ile kupon alışverişlerinde yaşanan sevimsiz deneyim yerini kredi kartı ve POS cihazına bırakacak.

Kullanıcılarına dikey projelerin yaşattığı deneyimi yaşatmak için büyük yatırım yapan süper mağazalar (hepsiburada, hizlial vb.) kendi dikey projelerine yatırım yapacaklar. Portal görünümlü e-ticaret projelerine olan ilgili azalacak olsa da bir müddet daha Google organic sonuçların etkisiyle Alexa’da üst sıralarda yer almaya devam edecekler.

F. Demirel:  Paylaştığınız bilgiler ve sektöre faydalı olma yaklaşımınız için teşekkürler Emre Bey.

E. Güzer: Ben teşekkür ederim.

Bu yazı Fırat DEMİREL tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

Daha önce bahsettiğim gibi Netflix online film yayını ve posta yoluyla DVD servisi sağlıyordu. Şirket, daha sonra her iki servisi birbirinden ayırma yoluna giderek Qwikster adında yeni bir site açmıştı. Konu Webrazzi’de farklı bir açıdan da olsa ele alınmıştı.

Qwikster.com adresinden yayın yapacak olan şirket, Netflix’in posta yoluyla tüm DVD gönderimlerini üstlenerek Netflix’in iş yükünü bir nebze de olsa hafifletmesi planlanmıştı. Böylece Netflix, online film gösterimi konusunda kendine vakit ayırıp, bu konuda iyileştirmelere gitmeyi planlıyor.

Qwikster’in yayına başlamasıyla beraber Netflix üyelerine, farklı fiyat uygulaması, tekrar üyelik gibi gereksiz bir çok işlem çıkmış ve sonunda Netflix’in binlerce üyesi bu duruma kayıtsız kalmayarak üyeliklerini iptal etmeye başlamış. Üyelere göre Netflix’in bu uygulaması oldukça gereksiz ve külfetli olarak dile getiriliyor.

Üyelerinin tepkisine kulak veren Netflix’in CEO’su şirket bloglarında, üyeleri için bir açıklama yazısı yayınlamıştı. Açıklamasında; neden bu ayrıma gittiklerinden anlatan Reed, herşeyin daha iyi bir hizmet sunmak için olduğunu savunuyor. Ne yazık ki Netflix üyeleri çetin ceviz çıkıyor ve tepkilerine devam ediyorlar.

Ve sonunda onca yatırıma rağmen şirketin CEO’su Reed Hastings şirket bloglarında konu hakkında yeni bir yazı daha yayınlayarak ve üyelerinden yaşattıkları bu kaostan ötürü özür diliyor. Hastings; yeni bir site, ekstra ücret, üyelik işlemleri, şifre hatta Qwikster bile yok diyerek yazısını sonlandırıyor. Yani özetle Netflix, kullanıcı tepkileri yüzünden Qwikster’ı kapatma kararı aldığını açıkladı.

Netflix, Blockbuster’ın hatalarından faydalanarak güzel bir konuma gelmişti. Ne yazık ki şirket, pazardaki konumunu güçlendirmek için başlattığı girişiminde başarısız oldu. Netflix bu projeye insan gücü ve filmlerin gönderileceği baskılı zarflar vs. gibi iyi kötü bir çok masraf yaptı. Bunların yanı sıra bu başarısızlıktan dolayı borsada hisseleri zarar gördü ve ciddi bir müşteri kitlesini kaybetti.

Netflix’in durup dururken yaptığı müşteri odaklı olmayan bu gereksiz hamle, müşteriler tarafından cezalandırılarak sonlanmasına sebep olduğunu heralde rahatça söyleyebiliriz.

Görsel Kaynak: HometechTell

Bu yazı Reyhan Çepik tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?

Örneğin milyarlarca dolar değerinde olduğu ön görülen Twitter için “tweet” kelimesinin tek sahibi olmak çok kritik. Fakat ilginç bir şekilde Twitter bu kelimenin marka tesciline sahip değil. Onun yerine tweet kelimesi yaklaşık 27 bin civarında Twitter kullanıcısının reklam geliri elde etmesine aracı olan Twittad adlı firmaya ait.

2008 yılında “Let your add meet tweets” sloganını kullanan firma slogandaki tweet kelimesinin marka tescilini yaptırmak için başvurduğunda, şaşırtıcı bir şekilde başvuru onaylandı. Çünkü, daha da şaşırtıcı bir şekilde, o dönem kimse bu başvuruya itiraz etmedi…

Twitter durumun önemini ancak 2009 yılında fark edebildi. O tarihten sonra iki kez tweet marka tescilini elde etmek için başvuruda bulundu fakat her iki başvuru da reddedildi. Twitter bunun üzerine her büyük teknoloji firmasının yapacağı şeyi(!) yaptı ve konuyu mahkemeye taşıyarak, tweet’in marka tescil haklarını hakim eliyle kendilerine verilmesini istedi.

Dava henüz sonuçlanmadı ama Wall Street Journal’ın haberine göre Twitter bu konuda mutlu sona çok yakın. Mahkeme devam ederken Twittad ile masaya oturan Twitter sonunda karşı tarafı tweet marka tescilini kendilerin vermesi için ikna etmeyi başardı.

Twittad’ın 32 yaşındaki yöneticisi James Eliason yaptığı açıklamayla Twitter’ın davadan vazgeçmesi koşuluyla marka tescilini Twitter’a devredeceklerini açıkladı. Anlaşmanın koşulları hakkında bundan daha fazla bilgi verilmedi ama Twitter’ın bunun karşılığında yüklü bir ödeme yapmamış olma ihtimali çok yüksek.

Eliason’ın şu sözleri de iş dünyasının var olan koşullarında bu işlerin nasıl yürüdüğünü gayet güzel özetliyor: “Bu olaydan öğrendiğimiz ders; her şeyin marka tescilini yapıp, her şeyi patentlerle koruma altına almalısınız”.

Bu yazı Ümit Öncel tarafından yazılmış olup Webrazzi‘de yayınlanmıştır.

Webrazzi’ye sponsor olmak ister misiniz?